Ormahreinsun   Prenta  Senda 

Ormahreinsun - af hverju?

Flestir dıraeigendur myndu eflaust neita şví ağspurğir ağ dırin şeirra gætu veriğ meğ orma, şví hvar ættu şeir svo sem ağ vera? Hægğirnar líta vel út og dırin virğast hafa şağ gott. En einmitt şetta getur veriğ hættulegt şar sem şau geta veriğ "heilbrigğir smitberar". Şessi dır geta smitağ önnur dır, sérstaklega ungviğiğ og dır sem hafa minna mótstöğuafl vegna veikinda. Til eru margar tegundir innorma en algengastir hér á landi eru spóluormar og áğur fyrr var bandormur mjög algengur.



Spóluormurinn líkist einna helst spagettíi og getur hann orğiğ allt ağ 18 cm langur. Fullorğnu ormarnir lifa í görnunum şar sem şeir framleiğa egg sem fara meğ saurnum út í umhverfiğ. Şağan geta eggin síğan borist áfram á tvenna vegu, annağ hvort beint yfir í annan hund eğa kött eğa yfir í annan millihısil.



Bein upptaka ormaeggja af hundi eğa ketti. Eggin eru étin eğa şau festast á trıni dırsins viğ ağ şefa af saur eğa endaşarmi annars dırs og şağan fara şau niğur í şarmana. En şar meğ er ekki öll sagan sögğ. Eggin verğa nú ağ lirfum sem fara gegnum veggi şarmanna og inn í lifrina og berast svo şağan til lungnanna. Frá lungunum er lirfunum hóstağ upp í kokiğ şar sem şeim er kyngt og şær şroskast í fullorğna orma í şörmunum. Dæmigert einkenni fyrir dır sem er sıkt af ormi er şví hósti. Şetta ferli sem fariğ var í gegnum hér ağ ofan sést helst hjá köttum, hvolpum og hundum sem komnir eru af léttasta skeiğinu eğa glíma viğ ağra skjúkdóma. Hjá heilbrigğum fullorğnum hundum er algengara ağ lirfurnar leggist í dvala í vefjunum (t.d. í vöğvum).

Ef tík verğur hvolpafull, hundurinn veikist eğa mótstöğuafl hans minnkar vegna mikils álags, geta lirfurnar sem voru í dvala fariğ af stağ. Hjá hvolpafullum tíkum fara lirfurnar yfir í fóstrin gegnum fylgjuna og hvolparnir fæğast şví sıktir af ormi.

Hjá kettlingafullum læğum fara lirfurnar yfir í mjólkurvefinn (júgrin) og kettlingarnir smitast meğ mjólkinni en şetta sıkingarferli sést líka hjá hundum.

Smit gegnum millihısil. Şessi smitleiğ á sérstaklega viğ um kettina. Millihısillinn getur veriğ mús og önnur villt nagdır, skordır, ánamağkar og fulglar sem hafa étiğ eggin. Eggin verğa ağ lirfum í millihıslinum og kötturinn étur síğan millihısilinn. Í şörmum kattarins şroskast svo lirfan yfir í fullorğinn orm. Egg spóluormanna eru ótrúlega seig og geta lifağ árum saman bæği innan og utandyra, şrátt fyrir vond veğur.

Bandormurinn getur orğiğ allt ağ 50 cm langur. Hann myndar ekki egg eins og spóluormurinn, heldur fer einn liğur af orminum út meğ saurnum og er şessi liğur fullur af eggjum. Şessi liğur getur skriğiğ viğ endaşarminn eğa í skítnum og líkjast eggin einna helst hrísgrjónum. Eggin sem eru í skítnum şurfa á millihısli ağ halda t.d. mús, fugli, fló, fiski, innyflum eğa hráu kjöti şar sem eggin geta şroskast í lirfur. Ef köttur eğa hundur étur síğan millihısilinn şroskast lirfan í bandorm í görnum şeirra.



Ormahreinsun. Regluleg ormahreinsun er auğvitağ mikilvæg fyrir heilbrigği dırsins, til ağ efla mótstöğuafl şess og auka virkni bólusetninganna en ekki síğur mikilbæg til ağ vernda umhverfiğ (önnur dır, börn og fullorğna) frá şví ağ smitast af ormi. Sem ábyrgum dıreiganda ber manni skylda til ağ ormahreinsa dırin a.m.k. 1-2svar á ári.

Meğhöndlun meğ ormalyfjum. Til eru nokkrar tegundir ormalyfja sem ná til ormanna í görnum dıranna en ekkert lyf nær til lirfa sem liggja í dvala. Skynsamlegt er ağ ormahreinsa dırin minnst 1 sinni til 2svar á ári, hvolpa og kettlinga jafnvel oftar. Dır sem hafa veriğ ormahreinsuğ eru einnig í betra ástandi til ağ berjast viğ ağra sjúkdóma. Einnig er mikilvægt ağ eigendur ormahreinsi dırin sín reglulega til ağ koma í veg fyrir fordóma og hræğslu sem stundum grípur um sig şegar rætt er um orma og ormasıkingar. Şağ er siğferğileg skylda okkar fyrir samfélagiğ, heilsu dıranna okkar og okkar sjálfra vegna, ağ standa okkur í şessum málum. Şağ er ekkert verra en fordómar og vanræksla dıra af völdum fáfræği um smitleiğir og varnir, sem mjög einfalt er ağ fylgja eftir.


Upp

Spítalinn Vörur Greinar/fróğleikur Neyğarnúmer 863 3131
| Dýralækningar ehf | Kirkjulundi 13 | 210 Garðabæ | kt:701297 3859 | Vsk.nr. 56619 | Sími: 565 8311 | Fax: 565 8304 | dspg@dspg.is | Netvistun - Heimasíðugerð, hugbúnaðarlausnir og hönnun